Czym jest instynkt łowiecki u psa i jak sobie z nim poradzić?

TL;DR – instynkt łowiecki u psa w pigułce:

• instynkt łowiecki u psa to zestaw wrodzonych zachowań drapieżnika: wypatrzenie, skradanie się, pościg, chwyt, wstrząsanie, rozszarpywanie,
• u różnych ras poszczególne ogniwa łańcucha łowieckiego są celowo wzmacniane (u wyżłów wypatrywanie i stójka, u chartów pościg, u retrieverów aport bez gryzienia),
• silny instynkt łowiecki nie jest wadą, ale bez treningu prowadzi do problemów: ucieczek za zwierzyną, polowania na koty, gryzienia przedmiotów,
• praca z popędem opiera się na przekierowaniu: szarpaki dla psa, mocny aport dla psa myśliwskiego, zadania węchowe, trening na lince,
• szarpak dla psa myśliwskiego, koziołek aportowy czy gryzak z juty pozwalają psu „przeżyć łów” pod kontrolą przewodnika.

Czym jest instynkt łowiecki u psa?

U podstaw zachowania każdego psa leży instynkt łowiecki, który pochodzi wprost od przodków, czyli dzikich psowatych. Etologowie opisują go jako łańcuch zachowań drapieżnika:

• wypatrzenie ofiary,
• fiksacja wzroku i skradanie się,
• pościg,
• chwycenie,
• potrząsanie, gryzienie, szarpanie,
• rozszarpanie i konsumpcja.

Hodowla rasowa nie usunęła tych zachowań, a wręcz przeciwnie – u wielu ras łańcuch łowiecki został świadomie przestrojony. Wyżły i setery mają silną fazę wypatrywania i stójki, retrievery chętnie chwytają i przynoszą aport, charty wkładają całą energię w pościg, teriery rozszarpują zdobycz z ogromnym zaangażowaniem.

Jeżeli Twój pupil patrzy z napięciem na ptaki, rzuca się za biegającymi psami, z zapałem ciągnie szarpak dla psa albo poluje na zabawkę, to takie zachowania nie psują jego charakteru. Tak właśnie wygląda poprawnie działający instynkt łowiecki u psa, który wymaga po prostu mądrego ukierunkowania.

Dlaczego instynkt łowiecki bywa problematyczny?

Kłopoty zaczynają się wtedy, gdy naturalny popęd nie ma bezpiecznego ujścia. Pies, który ma genetyczne predyspozycje do gonienia, chwytania i gryzienia, szuka sobie substytu zwierzyny:

• goni rowery, biegaczy, dzieci na hulajnogach,
• ściga koty sąsiadów albo ptaki w parku,
• rozkopuje ogród, tropi gryzonie,
• rozszarpuje buty, legowisko, dywany, koce.

Z perspektywy psa nic w tym złego – łańcuch zachowań po prostu działa. Kara nie wyjaśnia mu sytuacji, jedynie psuje relację. Skuteczne podejście polega na tym, aby:

• zabezpieczyć środowisko (smycz, linka treningowa, ogrodzenie),
• zbudować jasne zasady (przywołanie, przerwanie zachowania, skupienie na przewodniku),
• zaproponować psu alternatywę w postaci aktywnych zabaw i akcesoriów: mocny szarpak dla psa, aport dla psa myśliwskiego, praca nosem itp.

Silny instynkt łowiecki u psa bez kontrolowania jego struktury faktycznie prowadzi do problemów. Ten sam popęd w ramie treningowej zamienia się w ogromną zaletę – motywację do ćwiczeń i zaangażowanie przy współpracy z człowiekiem.

Jak radzić sobie z psem o silnym instynkcie łowieckim na co dzień?

Psy ras myśliwskich, pasterskich czy sportowych potrzebują jasno zaplanowanej aktywności. Jeden spokojny spacer wokół bloku nie wystarczy. W codziennym życiu należy zadbać o kilka filarów poprawnych, kontrolowanych zachowań i ujścia emocji.

Po pierwsze, bezpieczeństwo. Pies o dużym popędzie łowieckim powinien chodzić na smyczy lub lince w miejscach, gdzie żyją sarny, dziki czy zające, gdzie biegają dzieci i pojawiają się rowerzyści. Dobrze dobrana obroża, szelki, a przy psach myśliwskich także lokalizator GPS dla psa znacząco ułatwiają kontrolę.

Po drugie, zaplanowany wysiłek. Minimum jeden dłuższy spacer dziennie z elementami pracy: aportowanie, zabawy węchowe, szarpanie na mocnym szarpaku, ćwiczenia posłuszeństwa w ruchu. Pies wraca do domu zmęczony również w głowie, nie tylko w mięśniach.

Po trzecie, trening sygnałów kontrolnych: przywołanie, zatrzymanie, komenda przerwania zachowania („zostaw”, „nie rusz”). Pies o wysokim popędzie łowieckim potrzebuje bardzo pewnych, przećwiczonych sygnałów, które przerywają fiksację na bodźcu.

Jakie aktywności pomagają rozładować instynkt łowiecki?

Instynktu nie da się wyłączyć, można go jednak przekierować. Zamiast walczyć z popędem, lepiej zaplanować aktywności, które przypominają psu łańcuch łowiecki, ale w kontrolowanej, bezpiecznej formie.

Dobrze sprawdzają się:

• praca nosem: tropienie użytkowe, mantrailing, proste ścieżki węchowe w lesie,
• zabawy w pościg za zabawką: szarpak dla psa, piłka na sznurku, koziołek aportowy,
• aportowanie z ziemi i z wody: aport dla psa myśliwskiego z drewna lub tworzywa, dummy, piłki pływające,
• zadania wymagające samokontroli: leżenie przy ruchu innych psów, odwoływanie od rzuconej zabawki, czekanie na sygnał startu.

Właśnie tutaj pojawia się miejsce dla sprzętu, który znajdziesz w Sport-Dog.pl: jutowe szarpaki, piłki z uchwytami, koziołki, gryzaki z dwóch rodzajów materiału, piłki i dyski do aportowania Starmark, a także akcesoria typowo myśliwskie, które pozwalają wykorzystać instynkt do pracy w polu.

Jakie zabawki i akcesoria wybierać dla psa z silnym instynktem łowieckim?

Przy psie, który wkłada zęby w każdą zabawkę, jakość sprzętu jest bardzo ważna. Zabawka ma wytrzymać mocny chwyt i szarpanie, pozostać bezpieczna i jednocześnie zachęcać psa do pracy.

W praktyce przydają się:

• mocny szarpak dla psa – z juty, materiału ringowego, grubej taśmy; wygodny do trzymania, z jednym lub dwoma uchwytami,
• aport dla psa myśliwskiego – koziołek drewniany, dummy materiałowy, cięższa piłka z linką do dalekich rzutów,
• piłki na sznurku i gryzaki o wydłużonym kształcie – dobre do pościgu i przeciągania,
• linka treningowa – zabezpieczenie przy pierwszych ćwiczeniach w terenie, gdy pies dopiero uczy się pracy na bodźcach.

Klucz do sukcesu? Umiejętne przekierowanie bodźca polega na tym, aby łańcuch łowiecki u psa odpalał się na zabawkę, a nie na przypadkowe bodźce. Pies uczy się, że gonienie koziołka, chwyt w środek szarpaka i przyniesienie frisbee do ręki przynosi satysfakcję oraz zacieśnia kontakt z przewodnikiem.

Czy pies myśliwski to dobry wybór do domu rodzinnego?

Pies myśliwski świetnie odnajduje się w domu, w którym panuje ruch, a opiekunowie traktują spacery i trening jako stały element dnia. Wyżły, beagle, gończe, setery potrafią tworzyć bardzo bliskie relacje z ludźmi, ale nie są znudzonymi kanapowcami.

Przed decyzją o zakupie lub adopcji psa z silnym popędem łowieckim warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• czy masz czas na intensywniejsze spacery i pracę z psem?
• czy akceptujesz, że pies będzie ciągle polował „w głowie”, nawet jeśli mieszka w centrum miasta?
• czy jesteś gotów wprowadzić zasady: smycz, linka, trening przywołania, praca z zabawką?
• czy styl życia rodziny pozwala na regularną aktywność z czworonogiem?

Jeżeli odpowiedzi brzmią „tak”, pies myśliwski odwdzięczy się ogromną chęcią współpracy, przywiązaniem do przewodnika i radością z każdej wspólnej aktywności – od spacerów po trening na placu czy w łowisku.

FAQ: Wasze pytania i nasze odpowiedzi dotyczące instynktu łowieckiego u psów różnych ras

Czy psy ras myśliwskich mają zawsze bardzo silny instynkt łowiecki?

U wyżłów, gończych, posokowców, beagle’i i wielu spanieli instynkt łowiecki jest jednym z głównych powodów, dla których daną rasę w ogóle wyhodowano. Większość osobników reaguje bardzo żywo na ruch w polu widzenia, zapach zwierzyny i odgłosy w lesie. Różnice między psami istnieją, lecz nie zmieniają faktu, że wyżeł, który nie interesuje się zwierzyną, stanowi raczej wyjątek. Z takim psem zawsze opłaca się planować pracę: aporty z dummy, zadania węchowe, trening z koziołkiem, a przy myśliwym – rzeczywistą pracę w łowisku.

Jak wygląda instynkt łowiecki u psów pasterskich (owczarki, border collie)?

Owczarki i border collie nie nastawiają się na dopadnięcie i dobicie zdobyczy, ale bardzo mocno reagują na sam ruch. Długo obserwują, odcinają drogę ucieczki, próbują kierować tym, co się porusza. W codziennym życiu często przenoszą to na biegaczy, rowery, samochody, a nawet dzieci. Bez jasnych zasad i regularnego treningu kończy się to gonieniem i narastającym napięciem u psa. Uporządkowana praca – posłuszeństwo sportowe, ćwiczenia pod okiem instruktora, dobrze dobrane sporty kynologiczne – pozwala wykorzystać ten popęd we współpracy z człowiekiem, bez zaskakujących incydentów w trakcie spacerów.

Czy psy rodzinne i ozdobne (labrador, golden, mops, shih tzu) też mają instynkt łowiecki?

Retrievery, labradory i goldeny, należą do ras myśliwskich, nawet jeśli dziś większość z nich mieszka na kanapie. Ich specjalnością jest chwyt i aport, ale bez potrzeby rozszarpywania. Stąd wynika ogromna miłość do piłek, patyków i wszystkiego, co da się nosić w pysku. U ras ozdobnych, jak mopsy czy shih tzu, popęd łowiecki bywa łagodniejszy, ale nie znika całkowicie – te psy również potrafią gonić ptaki czy biegać za piłką. Tutaj także działa ta sama zasada: zapewnij psu bezpieczne ujście popędu, na przykład aporty, proste zabawy węchowe i spokojny trening.

Jak pracować z instynktem łowieckim u psów sportowych i obronnych (malinois, owczarek niemiecki)?

Malinois, owczarki niemieckie i inne psy używane w sportach obronnych oraz służbie łączą instynkt łowiecki z wysoką gotowością do pracy i odpornością psychiczną. U takich psów tendencja do pościgu i chwyt są wyraźne. Trenerzy wykorzystują popęd łowiecki w kontrolowanym treningu na szarpaku, rękawie, dyskach czy koziołkach, jednocześnie budując bardzo mocne sygnały odwołania i samokontroli. W życiu codziennym pies sportowy wymaga jasno ułożonego planu: treningi z przewodnikiem, praca na sprzęcie, odpoczynek. Bez tego energia i popęd zaczynają szukać ujścia na własną rękę.

Jak mocny instynkt łowiecki mają psy północne (husky, malamuty)?

U husky i malamutów widać połączenie potrzeby ruchu na dużym dystansie z bardzo żywym instynktem łowieckim. Te psy łatwo wchodzą w pościg za dziką zwierzyną, a jednocześnie potrafią szybko oddalić się na znaczne odległości. W mieście i w lesie oznacza to konieczność szczególnej ostrożności: smycz, linka, konsekwentny trening przywołania. Dobrze zaplanowana aktywność – biegi przy rowerze, canicross, praca w zaprzęgu, zabawy węchowe – daje tym psom wyczerpujące zadania, więc nie są pozostawione same sobie w parku pełnym bodźców.

Czy teriery (jack russell, foksterier) mają inny typ instynktu łowieckiego?

Teriery mają predyspozycje do pracy w norach, a także przy tępieniu szkodników i drobnej zwierzyny. Ich instynkt łowiecki koncentruje się na wyszukiwaniu, tropieniu, wykopywaniu i chwytaniu niewielkich ofiar. Dlatego jack russell w ogrodzie potrafi spędzić pół dnia przy jednej dziurze w ziemi, a w domu chętnie zabija pluszaki. W pracy z terierem ogromne znaczenie mają zabawy węchowe, szukanie schowanych zabawek, mocne szarpaki i jasne zasady, aby popęd nie przekierował się na koty sąsiadów czy inne psy.

W tym artykule łączymy wiedzę trenerów, behawiorystów i praktyków pracy z psami o silnym popędzie łowieckim – od psów rodzinnych, przez sportowe, aż po typowo myśliwskie. Sklep sport-dog.pl specjalizuje się w sprzęcie do świadomej pracy z instynktem: od szarpaków, aportów i gryzaków, po obroże elektroniczne i lokalizatory dla psów użytkowych. Treść ma charakter poradnikowy i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z doświadczonym szkoleniowcem lub lekarzem weterynarii, pomaga natomiast lepiej zrozumieć zachowania psa i dobrać do nich bezpieczne, rozsądne rozwiązania treningowe.