Czym jest instynkt łowiecki u psa i jak sobie z nim poradzić?

Instynkt łowiecki u psa zaskakuje wielu opiekunów, choć jest naturalną częścią natury tych zwierząt. Nawet potulny pies kanapowy, który w domu przypomina pluszową maskotkę, na spacerze nagle potrafi oszaleć na widok ptaków, saren, rowerów albo nawet fruwającej na wietrze reklamówki. Będąc odpowiedzialnym opiekunem psa trzeba więc zrozumieć, czym jest łańcuch łowiecki, jak działa u różnych ras i w jaki sposób przekierować go na bezpieczne aktywności – aporty, szarpaki, pracę węchową i trening z przewodnikiem.

TL;DR – instynkt łowiecki u psa w pigułce:

• instynkt łowiecki u psa to zestaw wrodzonych zachowań drapieżnika: wypatrzenie, skradanie się, pościg, chwyt, wstrząsanie, rozszarpywanie,
• u różnych ras poszczególne ogniwa łańcucha łowieckiego są celowo wzmacniane (u wyżłów wypatrywanie i stójka, u chartów pościg, u retrieverów aport bez gryzienia),
• silny instynkt łowiecki nie jest wadą, ale bez treningu prowadzi do problemów: ucieczek za zwierzyną, polowania na koty, gryzienia przedmiotów,
• praca z popędem opiera się na przekierowaniu: szarpaki dla psa, mocny aport dla psa myśliwskiego, zadania węchowe, trening na lince,
• szarpak dla psa myśliwskiego, koziołek aportowy czy gryzak z juty pozwalają psu „przeżyć łów” pod kontrolą przewodnika.

Czym jest instynkt łowiecki u psa?

U podstaw zachowania każdego psa leży instynkt łowiecki, który pochodzi wprost od przodków, czyli dzikich psowatych. Etologowie opisują go jako łańcuch zachowań drapieżnika:

• wypatrzenie ofiary,
• fiksacja wzroku i skradanie się,
• pościg,
• chwycenie,
• potrząsanie, gryzienie, szarpanie,
• rozszarpanie i konsumpcja.

Hodowla rasowa nie usunęła tych zachowań, a wręcz przeciwnie – u wielu ras łańcuch łowiecki został świadomie przestrojony. Wyżły i setery mają silną fazę wypatrywania i stójki, retrievery chętnie chwytają i przynoszą aport, charty wkładają całą energię w pościg, teriery rozszarpują zdobycz z ogromnym zaangażowaniem.

Jeżeli Twój pupil patrzy z napięciem na ptaki, rzuca się za biegającymi psami, z zapałem ciągnie szarpak dla psa albo poluje na zabawkę, to takie zachowania nie psują jego charakteru. Tak właśnie wygląda poprawnie działający instynkt łowiecki u psa, który wymaga po prostu mądrego ukierunkowania.

Dlaczego instynkt łowiecki bywa problematyczny?

Kłopoty zaczynają się wtedy, gdy naturalny popęd nie ma bezpiecznego ujścia. Pies, który ma genetyczne predyspozycje do gonienia, chwytania i gryzienia, szuka sobie substytu zwierzyny:

• goni rowery, biegaczy, dzieci na hulajnogach,
• ściga koty sąsiadów albo ptaki w parku,
• rozkopuje ogród, tropi gryzonie,
• rozszarpuje buty, legowisko, dywany, koce.

Z perspektywy psa nic w tym złego – łańcuch zachowań po prostu działa. Kara nie wyjaśnia mu sytuacji, jedynie psuje relację. Skuteczne podejście polega na tym, aby:

• zabezpieczyć środowisko (smycz, linka treningowa, ogrodzenie),
• zbudować jasne zasady (przywołanie, przerwanie zachowania, skupienie na przewodniku),
• zaproponować psu alternatywę w postaci aktywnych zabaw i akcesoriów: mocny szarpak dla psa, aport dla psa myśliwskiego, praca nosem itp.

Silny instynkt łowiecki u psa bez kontrolowania jego struktury faktycznie prowadzi do problemów. Ten sam popęd w ramie treningowej zamienia się w ogromną zaletę – motywację do ćwiczeń i zaangażowanie przy współpracy z człowiekiem.

Jak radzić sobie z psem o silnym instynkcie łowieckim na co dzień?

Psy ras myśliwskich, pasterskich czy sportowych potrzebują jasno zaplanowanej aktywności. Jeden spokojny spacer wokół bloku nie wystarczy. W codziennym życiu należy zadbać o kilka filarów poprawnych, kontrolowanych zachowań i ujścia emocji.

Po pierwsze, bezpieczeństwo. Pies o dużym popędzie łowieckim powinien chodzić na smyczy lub lince w miejscach, gdzie żyją sarny, dziki czy zające, gdzie biegają dzieci i pojawiają się rowerzyści. Dobrze dobrana obroża, szelki, a przy psach myśliwskich także lokalizator GPS dla psa znacząco ułatwiają kontrolę.

Po drugie, zaplanowany wysiłek. Minimum jeden dłuższy spacer dziennie z elementami pracy: aportowanie, zabawy węchowe, szarpanie na mocnym szarpaku, ćwiczenia posłuszeństwa w ruchu. Pies wraca do domu zmęczony również w głowie, nie tylko w mięśniach.

Po trzecie, trening sygnałów kontrolnych: przywołanie, zatrzymanie, komenda przerwania zachowania („zostaw”, „nie rusz”). Pies o wysokim popędzie łowieckim potrzebuje bardzo pewnych, przećwiczonych sygnałów, które przerywają fiksację na bodźcu.

Jakie aktywności pomagają rozładować instynkt łowiecki?

Instynktu nie da się wyłączyć, można go jednak przekierować. Zamiast walczyć z popędem, lepiej zaplanować aktywności, które przypominają psu łańcuch łowiecki, ale w kontrolowanej, bezpiecznej formie.

Dobrze sprawdzają się:

• praca nosem: tropienie użytkowe, mantrailing, proste ścieżki węchowe w lesie,
• zabawy w pościg za zabawką: szarpak dla psa, piłka na sznurku, koziołek aportowy,
• aportowanie z ziemi i z wody: aport dla psa myśliwskiego z drewna lub tworzywa, dummy, piłki pływające,
• zadania wymagające samokontroli: leżenie przy ruchu innych psów, odwoływanie od rzuconej zabawki, czekanie na sygnał startu.

Właśnie tutaj pojawia się miejsce dla sprzętu, który znajdziesz w Sport-Dog.pl: jutowe szarpaki, piłki z uchwytami, koziołki, gryzaki z dwóch rodzajów materiału, piłki i dyski do aportowania Starmark, a także akcesoria typowo myśliwskie, które pozwalają wykorzystać instynkt do pracy w polu.

Jakie zabawki i akcesoria wybierać dla psa z silnym instynktem łowieckim?

Przy psie, który wkłada zęby w każdą zabawkę, jakość sprzętu jest bardzo ważna. Zabawka ma wytrzymać mocny chwyt i szarpanie, pozostać bezpieczna i jednocześnie zachęcać psa do pracy.

W praktyce przydają się:

• mocny szarpak dla psa – z juty, materiału ringowego, grubej taśmy; wygodny do trzymania, z jednym lub dwoma uchwytami,
• aport dla psa myśliwskiego – koziołek drewniany, dummy materiałowy, cięższa piłka z linką do dalekich rzutów,
• piłki na sznurku i gryzaki o wydłużonym kształcie – dobre do pościgu i przeciągania,
• linka treningowa – zabezpieczenie przy pierwszych ćwiczeniach w terenie, gdy pies dopiero uczy się pracy na bodźcach.

Klucz do sukcesu? Umiejętne przekierowanie bodźca polega na tym, aby łańcuch łowiecki u psa odpalał się na zabawkę, a nie na przypadkowe bodźce. Pies uczy się, że gonienie koziołka, chwyt w środek szarpaka i przyniesienie frisbee do ręki przynosi satysfakcję oraz zacieśnia kontakt z przewodnikiem.

Czy pies myśliwski to dobry wybór do domu rodzinnego?

Pies myśliwski świetnie odnajduje się w domu, w którym panuje ruch, a opiekunowie traktują spacery i trening jako stały element dnia. Wyżły, beagle, gończe, setery potrafią tworzyć bardzo bliskie relacje z ludźmi, ale nie są znudzonymi kanapowcami.

Przed decyzją o zakupie lub adopcji psa z silnym popędem łowieckim warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• czy masz czas na intensywniejsze spacery i pracę z psem?
• czy akceptujesz, że pies będzie ciągle polował „w głowie”, nawet jeśli mieszka w centrum miasta?
• czy jesteś gotów wprowadzić zasady: smycz, linka, trening przywołania, praca z zabawką?
• czy styl życia rodziny pozwala na regularną aktywność z czworonogiem?

Jeżeli odpowiedzi brzmią „tak”, pies myśliwski odwdzięczy się ogromną chęcią współpracy, przywiązaniem do przewodnika i radością z każdej wspólnej aktywności – od spacerów po trening na placu czy w łowisku.

FAQ: Wasze pytania i nasze odpowiedzi dotyczące instynktu łowieckiego u psów różnych ras

Czy psy ras myśliwskich mają zawsze bardzo silny instynkt łowiecki?

U wyżłów, gończych, posokowców, beagle’i i wielu spanieli instynkt łowiecki jest jednym z głównych powodów, dla których daną rasę w ogóle wyhodowano. Większość osobników reaguje bardzo żywo na ruch w polu widzenia, zapach zwierzyny i odgłosy w lesie. Różnice między psami istnieją, lecz nie zmieniają faktu, że wyżeł, który nie interesuje się zwierzyną, stanowi raczej wyjątek. Z takim psem zawsze opłaca się planować pracę: aporty z dummy, zadania węchowe, trening z koziołkiem, a przy myśliwym – rzeczywistą pracę w łowisku.

Jak wygląda instynkt łowiecki u psów pasterskich (owczarki, border collie)?

Owczarki i border collie nie nastawiają się na dopadnięcie i dobicie zdobyczy, ale bardzo mocno reagują na sam ruch. Długo obserwują, odcinają drogę ucieczki, próbują kierować tym, co się porusza. W codziennym życiu często przenoszą to na biegaczy, rowery, samochody, a nawet dzieci. Bez jasnych zasad i regularnego treningu kończy się to gonieniem i narastającym napięciem u psa. Uporządkowana praca – posłuszeństwo sportowe, ćwiczenia pod okiem instruktora, dobrze dobrane sporty kynologiczne – pozwala wykorzystać ten popęd we współpracy z człowiekiem, bez zaskakujących incydentów w trakcie spacerów.

Czy psy rodzinne i ozdobne (labrador, golden, mops, shih tzu) też mają instynkt łowiecki?

Retrievery, labradory i goldeny, należą do ras myśliwskich, nawet jeśli dziś większość z nich mieszka na kanapie. Ich specjalnością jest chwyt i aport, ale bez potrzeby rozszarpywania. Stąd wynika ogromna miłość do piłek, patyków i wszystkiego, co da się nosić w pysku. U ras ozdobnych, jak mopsy czy shih tzu, popęd łowiecki bywa łagodniejszy, ale nie znika całkowicie – te psy również potrafią gonić ptaki czy biegać za piłką. Tutaj także działa ta sama zasada: zapewnij psu bezpieczne ujście popędu, na przykład aporty, proste zabawy węchowe i spokojny trening.

Jak pracować z instynktem łowieckim u psów sportowych i obronnych (malinois, owczarek niemiecki)?

Malinois, owczarki niemieckie i inne psy używane w sportach obronnych oraz służbie łączą instynkt łowiecki z wysoką gotowością do pracy i odpornością psychiczną. U takich psów tendencja do pościgu i chwyt są wyraźne. Trenerzy wykorzystują popęd łowiecki w kontrolowanym treningu na szarpaku, rękawie, dyskach czy koziołkach, jednocześnie budując bardzo mocne sygnały odwołania i samokontroli. W życiu codziennym pies sportowy wymaga jasno ułożonego planu: treningi z przewodnikiem, praca na sprzęcie, odpoczynek. Bez tego energia i popęd zaczynają szukać ujścia na własną rękę.

Jak mocny instynkt łowiecki mają psy północne (husky, malamuty)?

U husky i malamutów widać połączenie potrzeby ruchu na dużym dystansie z bardzo żywym instynktem łowieckim. Te psy łatwo wchodzą w pościg za dziką zwierzyną, a jednocześnie potrafią szybko oddalić się na znaczne odległości. W mieście i w lesie oznacza to konieczność szczególnej ostrożności: smycz, linka, konsekwentny trening przywołania. Dobrze zaplanowana aktywność – biegi przy rowerze, canicross, praca w zaprzęgu, zabawy węchowe – daje tym psom wyczerpujące zadania, więc nie są pozostawione same sobie w parku pełnym bodźców.

Czy teriery (jack russell, foksterier) mają inny typ instynktu łowieckiego?

Teriery mają predyspozycje do pracy w norach, a także przy tępieniu szkodników i drobnej zwierzyny. Ich instynkt łowiecki koncentruje się na wyszukiwaniu, tropieniu, wykopywaniu i chwytaniu niewielkich ofiar. Dlatego jack russell w ogrodzie potrafi spędzić pół dnia przy jednej dziurze w ziemi, a w domu chętnie zabija pluszaki. W pracy z terierem ogromne znaczenie mają zabawy węchowe, szukanie schowanych zabawek, mocne szarpaki i jasne zasady, aby popęd nie przekierował się na koty sąsiadów czy inne psy.

W tym artykule łączymy wiedzę trenerów, behawiorystów i praktyków pracy z psami o silnym popędzie łowieckim – od psów rodzinnych, przez sportowe, aż po typowo myśliwskie. Sklep sport-dog.pl specjalizuje się w sprzęcie do świadomej pracy z instynktem: od szarpaków, aportów i gryzaków, po obroże elektroniczne i lokalizatory dla psów użytkowych. Treść ma charakter poradnikowy i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z doświadczonym szkoleniowcem lub lekarzem weterynarii, pomaga natomiast lepiej zrozumieć zachowania psa i dobrać do nich bezpieczne, rozsądne rozwiązania treningowe.