Gończy polski i ogar polski - charakterystyka polskich ras gończych

Gończy polski i ogar polski należą do najciekawszych polskich ras użytkowych. Obie wywodzą się z tradycji łowieckiej, pracują dolnym wiatrem, głoszą na tropie i dobrze czują się w lesie oraz w trudnym terenie. Różnią się jednak tempem pracy, stylem gonu  i codziennym temperamentem. Te różnice warto dobrze znać przed wyborem psa do łowiska i do domu.

TL;DR: najważniejsze informacje o polskich rasach gończych:

• ogar polski jest cięższy, spokojniejszy i zbudowany pod wytrwałość, a nie pod szybkość. 
• gończy polski jest lżejszy, ruchliwy i predysponowany jako pies do polowań na dziki i jelenie, używany też na lisa i zająca.
• w próbach pracy PZŁ ocenia się między innymi sposób szukania, trzymanie tropu, głos, rączość oraz karność i posłuszeństwo.

Historia polskich ras gończych - od średniowiecza do uznania FCI

Polskie rasy gończe mają bardzo długą historię, bo polowania z ich udziałem pojawiają się w polskim piśmiennictwie już w XIII wieku, a kroniki z XIV wieku pokazują, jak wysoko ceniono takie psy wśród polskiej szlachty. Z kolei wzorzec ogara polskiego przywołuje opisy z XVIII i XIX wieku, w tym dzieła Krzysztofa Kluka z 1779 roku. Przez wieki selekcja skupiała się na cechach użytkowych, czyli wytrzymałości, zdolności do głoszenia na tropie oraz świetnej orientacji w terenie. Niestety w okresie wojen światowych populacja ogarów niemal wyginęła. 

Po II Wojnie Światowej obie rasy odtwarzano w innych warunkach i z innym celem hodowlanym. Za powojenną odbudowę populacji ogara polskiego odpowiadał płk Piotr Kartawik, który w tym celu sprowadził psy z Litwy, a za rozwojem gończego polskiego i pierwszym wzorcem tej rasy stał płk Józef Pawłusiewicz.

Klasyfikacja FCI pomaga odróżnić rasy pod względem przeznaczenia, sposobu pracy i oficjalnego wzorca. Dla hodowców, sędziów, trenerów i przewodników stanowi ważny punkt odniesienia, bo porządkuje nazewnictwo ras, ich podział na grupy i sekcje oraz zasady prób pracy. Ogar polski trafił do rejestru FCI 15 listopada 1966 roku pod numerem 52, natomiast gończy polski otrzymał obowiązujący wzorzec FCI w listopadzie 2017 roku, po wcześniejszym okresie uznania prowizorycznego od 2006 roku.

Gończy polski - charakterystyka rasy

Gończy polski to średniej wielkości pies o zwartej, lekkiej i mocnej budowie. FCI opisuje go jako psa ruchliwego, sprężystego, zwartego i dobrze przygotowanego do pracy w trudnym, górskim terenie. Rasa należy do grupy VI FCI, sekcji 1.2, czyli średnich psów gończych z próbą pracy.

Wygląd i budowa gończego

Wysokość w kłębie u samców wynosi 55–59 cm, a u suk 50–55 cm. Szata jest twarda, przylegająca, z obfitym podszerstkiem, najczęściej w umaszczeniu czarnym podpalanym. Sylwetka wpisana w prostokąt, lecz bez ciężkości typowej dla ogara, daje psu dużą swobodę ruchu, szybki zwrot i wyraźnie większą lekkość w gonie.

Charakter i temperament w pracy oraz w domu

Wzorzec gończego polskiego określa go jako psa stabilnego, łagodnego, odważnego, inteligentnego i łatwego do ułożenia, ale zarazem czujnego wobec obcych. W łowisku ma głosić na tropie charakterystycznym głosem, a poza pracą pełni także rolę dobrego stróża. W domu zwykle mocno wiąże się z człowiekiem, jednak wymaga zajęcia i ruchu, bo bez pracy szybko zaczyna działać na własnych zasadach.

Ogar polski - charakterystyka rasy

Ogar polski także należy do grupy VI FCI i sekcji średnich psów gończych z próbą pracy, ale już na pierwszy rzut oka widać inną budowę ciała. To pies masywniejszy, spokojniejszy w ruchu i ukształtowany pod wytrwałość oraz wytrzymałość, a nie szybkość.

Wygląd i budowa ogara

Samce mierzą 56–65 cm, suki 55–60 cm. Ogar ma dłuższy grzbiet, mocny kościec, pojemną klatkę piersiową i gęstą szatę z podszerstkiem. Jego ruch określany jest jako wolniejszy kłus, a podczas pogoni galop, ale bez osiągania wielkiej szybkości. To wytrzymały pies do długiej, równej pracy, nie do bardzo gwałtownego gonu.

Charakter i temperament w pracy oraz w domu

Ogar polski pracuje na ciepłym tropie z głośnym szczekaniem, a jego głos jest zazwyczaj wyraźnie niższy u psa i wyższy u suki. Rasa ta jest ceniona za łagodne usposobienie oraz brak skłonności do agresji. Uchodzi za dobrego psa rodzinnego, wiernego domownikom i nieufnego wobec obcych.

Gończy vs ogar - czym się różnią i do czego się nadają?

Generalnie gończy polski jest lżejszy, żywszy i szybszy w ruchu, natomiast ogar polski cięższy, wolniejszy i bardziej nastawiony na wytrwałość. Gończy lepiej odpowiada osobom, które szukają psa o większej dynamice i ostrzejszej reakcji terenowej, więc dominuje na polowaniach pędzonych i jako dzikarz. Ogar natomiast częściej trafia do ludzi ceniących spokojniejszy rytm pracy, donośny głos i dużą odporność w dłuższym gonieniu. To mistrz tropienia oraz pracy dolnym wiatrem, doskonały na posokowca.

Różnicę widać też poza łowiskiem. Gończy polski jest bardziej pobudliwy i czujny, ogar polski spokojniejszy w codziennym życiu, pod warunkiem zapewnienia mu długich spacerów. Jedna i druga rasa potrzebuje regularnej pracy nosa, ruchu i właściwego prowadzenia. Bez tego każdy pies z mocnej linii użytkowej szybko zaczyna sprawiać problemy.

Praca gończych na polowaniu

Praca gończych na polowaniu to połączenie instynktu i chęci do współpracy z myśliwym. PZŁ prowadzi dla ogarów polskich i gończych polskich osobne próby i konkursy pracy psów gończych. Odbywają się one w okresie polowań na zające, po czarnej albo białej stopie. W próbach obiektem gonu jest zając albo lis, a w konkursach wyłącznie zając. Psy dopuszczone do prób muszą mieć od 9 do 24 miesięcy.

Naganka i tropienie - jak pracują polskie rasy gończe?

Tutaj gończy polski pracuje z dużą dynamiką, ma szukać wszerz i w głąb, oddalając się od przewodnika na 400–600 metrów, zależnie od warunków, ale jednocześnie utrzymywać z nim łączność. Ocenie podlegają między innymi sposób szukania, szybkość znalezienia zwierza, trzymanie tropu, wytrwałość gonu, głos, rączość i posłuszeństwo. Gończy polski oszczekuje zwierza z bliskiej odległości, ogar natomiast świetnie sprawdza się w tropieniu postrzałków.

Szkolenie gończego i ogara do pracy w grupie

Praca zespołowa wymaga od psów braku agresji wobec innych osobników. PZŁ ocenia pracę psa pojedynczo, a także w parze, w sforze albo w złai, gdzie liczy się szybkie włączenie do gonu, równość chodów i zwartość grupy. Regulamin wymaga też, by psy wracały na głos rogu lub komendę przewodnika i dawały się sprawnie wziąć na smycz. Szkolenie do pracy w grupie trzeba zaczynać od podstawowego posłuszeństwa, chodzenia przy nodze, powrotu na sygnał i opanowania pobudzenia przy innych psach.

Sprzęt do pracy z gończymi w terenie (GPS dalekiego zasięgu, obroże elektroniczne)

Przy psach pracujących daleko od przewodnika doskonale sprawdzi się GPS dalekiego zasięgu dla gończych, który ułatwia kontrolę położenia w lesie i poruszania się w rozległym terenie. To sprzęt szczególnie przydatny na dłuższych odcinkach, gdyż np. gończy polski potrafi oddalić się za zwierzyną na odległość nawet kilku kilometrów.

W rozbudowanym zestawie terenowym warto zainwestować w lokalizator GPS z funkcjami treningowymi, szczególnie wtedy, gdy pies często znika z pola widzenia. Obroże elektroniczne używane podczas szkolenia pomagają w odwołaniach psa z gorącego tropu, są też nieocenione w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia, np. przy zapędzeniu się w kierunku ruchliwej drogi.

Zdrowie polskich ras gończych

Obie rasy uchodzą za odporne psy użytkowe. Ogara polskiego historycznie ceniono za małą podatność na choroby, natomiast  w raporcie FCI z 2017 roku przy gończym polskim zwrócono uwagę na potrzebę lepszych danych o badaniach bioder oraz na problem chorób oczu, zwłaszcza retinopatii. Z punktu widzenia kupującego szczenię to ważny sygnał, by pytać hodowcę o badania i dokumentację zdrowotną rodziców.

W codziennym utrzymaniu obu ras liczy się dobra kondycja, kontrola uszu po pracy w lesie, przegląd łap i skóry po każdym wyjściu w teren oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała. Pies pracujący ma być wydolny, a nie ciężki. Jako rasy o głębokiej klatce piersiowej obie są narażone na skręty żołądka, dlatego należy przestrzegać przerw w aktywności po posiłkach. U ogarów, ze względu na ciężkie wiszące uszy, zdarzają się także stany zapalne kanału słuchowego, więc trzeba być wyczulonym na wszelkie niepokojące objawy dyskomfortu psa.

Dla kogo jest gończy lub ogar?

Gończy polski i ogar polski są dla ludzi, którzy naprawdę pracują z psem albo przynajmniej potrafią zapewnić mu rytm zbliżony do pracy użytkowej. To nie są psy dla kogoś, kto chce zakupić efektowną polską rasę do ogrodu. One stale potrzebują ruchu, ćwiczeń węchu, zadań terenowych i zaangażowanego w aktywności przewodnika. 

Jeżeli wolisz psa żywszego, bardziej sprężystego i szybszego w reakcji, zdecyduj się gończego polskiego. A jeśli cenisz łagodniejsze usposobienie, mocniejszą budowę i donośny, wytrwały gon, rozważ ogara polskiego. W obu przypadkach najwięcej zależy od linii hodowlanej i od tego, jak poprowadzisz psa od młodego wieku.

FAQ

Czym różni się gończy polski od ogara polskiego?

Gończy polski jest lżejszy, bardziej ruchliwy i szybszy, ogar polski cięższy, mocniejszy i bardziej nastawiony na wytrwałość. Różnice te dobrze widać we wzorcach FCI, zarówno w opisie budowy, jak i w temperamencie.

Ile gończych potrzeba do naganki?

Nie ma jednej, uniwersalnej liczby dla każdego polowania, zazwyczaj pracuje się z 2-4 psami, choć czasem zamiast sfory skuteczniejszy może być jeden dobrze ułożony i wyszkolony pies. O składzie zespołu decydują teren, organizacja polowania oraz doświadczenie przewodników.

Jaki GPS wybrać do pracy z gończymi w lesie?

Szukaj GPS dalekiego zasięgu z czytelnym odbiornikiem i stabilną pracą w lesie, którą zapewnia sygnał radiowy. W systemach DOGtrace X25, X30 i X40 możesz liczyć na zasięg do 20 km przy bezpośredniej widoczności, z zastrzeżeniem, że w gęstych zaroślach dystans ten będzie nieco krótszy.

Czy gończy polski sprawdzi się jako jedyny pies w domu?

Tak, ale tylko wtedy, gdy dostaje regularnie solidną dawkę ruchu, ma możliwość pracy nosem i zna jasne zasady bytowania w mieszkaniu. Psy te mocno przywiązują się do swojego “ludzkiego stada”, lecz bez zajęcia ich żywiołowy temperament szybko zaczyna pracować przeciw właścicielowi.