Spaniel myśliwski - Breton i Springer w pracy przy ptactwie

Spaniel myśliwski przy ptactwie ma pracować blisko strzelca, pewnie wypłukiwać zwierzynę z gęstwiny i oddawać aport. Breton oraz Springer Spaniel Angielski robią to inaczej, bo stoją za nimi dwa odmienne style pracy. Różnice te widać w budowie, temperamencie, szkoleniu oraz doborze sprzętu do treningów, a w łowisku przekładają się one na cały przebieg pracy psa.

TL;DR: najważniejsze informacje o spanielach myśliwskich:

• Epagneul Breton należy do grupy wyżłów kontynentalnych i jest psem typu hunt, point and retrieve, mimo że w nazwie zachował słowo spaniel (płochacz).
• Springer Spaniel Angielski to płochacz i aporter do ptactwa, zaliczany do psów aportujących i dowodnych.
• W polu Breton częściej pracuje szerzej, szuka i zaznacza zwierzynę, a Springer ma trzymać kontakt z myśliwym, wypłoszyć ptactwo i podjąć aport.
• Przy szkoleniu spaniela myśliwskiego ważne są: reakcja na gwizdek, utrzymanie kontaktu, praca w zasięgu strzału, aport oraz przygotowanie do wody.
• U ras ze zwisającym uchem trzeba pilnować regularnej kontroli przewodu słuchowego.

Historia spanieli myśliwskich - od płoszenia ptactwa po dzisiejsze polowania

Historia spanieli myśliwskich sięga wieków wstecz i jest starsza niż współczesny podział na płochacze, wyżły i aportery. Psy określane dawniej jako spaniele służyły do wyszukiwania oraz podnoszenia ptactwa dla sieci, sokołów albo chartów. Wraz z rozwojem broni palnej oraz ewolucją polowań selekcja ukierunkowała się na psy, które nie tylko płoszą i wystawiają, ale też potrafią sprawnie aportować zwierzynę z lądu i wody.

Springer ewoluował jako klasyczny płochacz, natomiast Breton stał się najmniejszym z wyżłów, zachowując pasję do buszowania w gęstwinach. Rasa ta powstała w północnej Francji, na bazie lokalnych psów określanych jako Le Fougere, do których dodano krew seterów i pointerów. W ten sposób stał się psem zdolnym do szukania, wystawiania i aportowania, przez stopniowo odchodzono od traktowania Bretona jako spaniela, a FCI zalicza go dziś do ras wskazujących.

Ta różnica historyczna do dziś wpływa na pracę psa przy ptactwie. Springer ma wypchnąć zwierzynę w zasięg myśliwego i utrzymać ścisły kontakt z przewodnikiem. Breton funkcjonalnie jest legawcem, który ma znaleźć ptaka, zaznaczyć jego obecność i pozwolić myśliwemu dojść do miejsca pracy psa.

Epagneul Breton - najpopularniejszy spaniel myśliwski w Polsce

Spaniel bretoński od lat mocno zaznacza swoją obecność w polskim środowisku kynologicznym i łowieckim. To pies, który udowadnia, że wielkość nie ma znaczenia, gdy do gry włącza się pasja łowiecka. Jest najmniejszym z wyżłów, ale pod względem szybkości pracy potrafi przebić swoich większych kuzynów.

Wygląd i budowa Bretona

Breton  to pies o krępej, zwartej sylwetce, mieszczącej się niemal w kwadracie, z klatką piersiową sięgającą nieco poniżej połowy wysokości i z sylwetką przygotowaną do wydajnego galopu. Jego szata jest gęsta, cienka, lekko falowana, z krótkim ogonem lub z jego całkowitym brakiem. Jest średniej wielkości, lżejszy od wielu wyżłów niemieckich, dzięki czemu dobrze radzi sobie w szybkim, zwrotnym ruchu po polu i ściernisku.

Charakter i predyspozycje do pracy

Wzorzec FCI określa Bretona jako psa dostosowującego się do różnych środowisk, towarzyskiego, inteligentnego i czujnego. To „wyżeł w skórze spaniela”, więc wykazuje dużą energię, chęć współpracy i wymaga regularnego ruchu. W domu jest bliski człowiekowi, natomiast w polu pokazuje swój szybki nos, dużą pasję i wyraźną potrzebę szukania. 

W pracy przy ptactwie spaniel bretoński będzie dobrym wyborem dla myśliwego, który ceni bardziej samodzielne szukanie, stójkę i wszechstronność. Breton może pracować przy ptactwie polnym, wejść do wody po aport i utrzymać wysoki rytm przez dłuższy czas. Jednak źle prowadzony zaczyna przyspieszać ponad miarę, gubi kontakt albo zbyt mocno wchodzi w bodziec. U tej rasy porządek w szkoleniu musi pojawić się wcześnie, z drugiej strony wrażliwość na sygnały przewodnika czyni ją jedną z łatwiejszych do ułożenia wśród psów myśliwskich.

Springer Spaniel Angielski - wszechstronny pies do ptactwa

Springer Spaniel Angielski pozostaje jednym z najbardziej klasycznych psów do pracy przy ptactwie. Jego przeznaczenie to znajdowanie, wypłaszanie i aportowanie zwierzyny dla strzelca, w tym cięższych łupów, jak bażanty lub kaczki. To pies ukształtowany do ścisłej współpracy z człowiekiem, nie do samodzielnego wystawiania ptaka daleko przed linią myśliwego.

Wygląd i budowa Springera

Springery to psy harmonijnie zbudowane, zwarte i mocne, a przy tym radosne i aktywne. Są dłuższe od Bretonów, najwyższe na nogach oraz najbardziej wyścigowe w sylwetce spośród brytyjskich spanieli lądowych. Szybki, zwrotny i gotowy do pracy w gęstwinie, trzcinie i przy wodzie Springer ma gęstą, przylegającą szatę, odporną na różne warunki atmosferyczne. Taka budowa dobrze służy pracy płochacza: pies ma wejść w zarośla, wypchnąć ptactwo i wrócić do kontroli przewodnika.

Charakter i predyspozycje do pracy

FCI opisuje Springera jako psa przyjaznego, chętnego do współpracy i podatnego na prowadzenie. Dodajmy do tego lojalność oraz dużą potrzebę kontaktu z człowiekiem, by otrzymać psa dla przewodnika, który chce mieć blisko siebie aktywnego pomocnika, stale gotowego na gwizdek, zmianę kierunku i aport.

Przy ptactwie Springer pokaże pełnię możliwości tam, gdzie ważne są przeszukiwanie gęstego łanu i pewny aport z lądu lub z wody. W przeciwieństwie do Bretona nie znajduje zwierzyny, tylko wypłasza ją w zasięgu strzału. Posiada miękki pysk, więc potrafi przynieść ubitą kaczkę bez jej uszkadzania. To świadectwo jakości jego pracy i cecha selekcjonowana od pokoleń: ma trzymać łup pewnie, ale nie ściskać i nie miażdżyć go zębami.

Breton vs Springer - którego wybrać do polowań?

Jeżeli polujesz głównie na kuropatwy i przepiórki oraz chcesz psa, który będzie pracował szerzej, zaznaczał zwierzynę stójką i dawał Ci więcej czasu na dojście do miejsca pracy, zdecyduj się na Bretona. Jeżeli Twoim głównym celem są kaczki oraz bażanty w szuwarach i trzcinach, szukasz psa do pracy bliżej strzelca, do wypłaszania ptactwa i zbierania go po strzale, bliżej Ci do Springera.

Różnica dotyczy także stylu codziennego prowadzenia. Breton wymaga opanowania pracy na większym dystansie i świadomego budowania kontaktu bez tłumienia inicjatywy. Springer natomiast wymaga pilnowania zakresu przeszukiwania, reakcji na gwizdek i utrzymania psa w zasięgu broni.

Szkolenie spaniela myśliwskiego

Szkolenie spaniela myśliwskiego zaczyna się od podstaw: kontaktu, przywołania, gwizdka, chodzenia przy przewodniku i wprowadzenia do aportu. Przy psie do ptactwa nie da się oddzielić posłuszeństwa od pracy w łowisku, więc trening wymaga cierpliwości i zrozumienia.

Płoszenie i aportowanie ptactwa - etapy nauki

Nauka zaczyna się od rozbudzenia instynktu poprzez zabawę z piórami, ze stopniowym przejściem do ćwiczeń na zimnym aporcie. Najpierw zbuduj u psa chęć szukania i poruszania się pod wiatr, następnie dodaj pracę nad kontrolą zasięgu, wejściem w gęstwinę i reagowaniem na zwierzynę. Pies ma szukać z głową i utrzymywać kontakt z myśliwym. 

Aport najlepiej wprowadzać wcześnie, jeszcze na etapie zabawy i budowania dobrego chwytu. Przy pracy z ptactwem dochodzi delikatny chwyt, oddanie zdobyczy do ręki oraz wejście do wody bez oporu. Ważnym elementem jest również nauka spokoju po wzlocie ptaka oraz po strzale: pies ma ruszyć po aport dopiero na wyraźną komendę, by nie wypłoszyć innej zwierzyny.

Praca w wodzie - jak przygotować spaniela?

Przygotowanie zaczyna się od swobodnego wejścia do wody, bez presji i bez niepotrzebnego przyspieszania etapu. Zaczynaj od płytkich zbiorników w ciepłą porę roku. Spaniele generalnie uwielbiają się zamoczyć, ale najpierw muszą nabrać pewności, a potem nauczyć się aportu z brzegu i z wody otwartej. Springer dobrze czuje się w głębokiej wodzie i silniejszym nurcie, gdzie lżejszy Breton może mieć nieco problemów.

Sprzęt do pracy ze spanielem (gwizdki, aporty, obroże treningowe)

W pracy spaniela przy ptactwie warto mieć pod ręką gwizdek do pracy w polu, który pomaga utrzymać psa w kontakcie i porządkuje komendy na odległość. Przyda się też długa linka treningowa i dobrze dopasowana obroża. Do nauki i utrwalania aportu z wody polecamy piłki pływające do aportu, ułatwiające budowanie pewnego chwytu i chęci wejścia po nagrodę.

Dla psa pracującego szerzej albo w trudniejszym terenie niezbędny jest GPS dla psa, zwłaszcza gdy pracuje poza linią pełnej widoczności. Obroże treningowe są pomocne do korygowania niepożądanych zachowań, np. zbytniego oddalania się, ale powinny być stosowane tylko po wcześniejszym opanowaniu komend głosowych.

Zdrowie spanieli myśliwskich - uszy i profilaktyka

Przy spanielach myśliwskich temat ten wraca regularnie, bo rasy z długim, zwisającym uchem są bardziej narażone na problemy. Słabsza wentylacja kanału słuchowego sprzyja infekcjom bakteryjnym oraz grzybiczym, zwłaszcza po pracy w wodzie.

U English Springer Spaniela zalecamy regularne kontrole uszu pod kątem oznak zapalenia, z zastrzeżeniem, że profilaktyka nie polega na zalewaniu ucha specjalistycznym preparatem. Także nadmierne czyszczenie może podrażniać przewód słuchowy, a przy zaczerwienieniu, bólu, nieprzyjemnym zapachu albo częstym potrząsaniu głową potrzebna jest konsultacja z lekarzem weterynarii. U Bretona z kolei ważne są stawy biodrowe. Sprawdź, czy były prowadzone badania bioder w hodowli i przy zakupie szczenięcia nie ograniczaj pytań wyłącznie do cech użytkowych rodziców.

Dla kogo jest spaniel myśliwski?

Spaniel myśliwski będzie dobrym wyborem dla człowieka, który lubi pracę blisko psa, regularny trening i potrafi docenić jego wszechstronność. To nie jest rasa do kojca, tylko pies dla opiekuna aktywnego i gotowego na systematyczne układanie zachowań od młodego wieku. Bez wyczucia i zaangażowania w szkolenie spaniel szybko zaczyna iść za własnym nosem, a przewodnik zostaje z psem szybkim, pobudliwym i trudnym do opanowania.

FAQ

Czy Breton jest lepszy od Springera do polowań na kuropatwy?

Tak, choć to zależy też od stylu polowania. Breton ma przewagę dzięki umiejętności stójki i zwykle pracuje szerzej, a Springer ma trzymać bliższy kontakt i wypłukiwać ptactwo przed strzałem. Wybór zależy od tego, jak chcesz prowadzić psa i w jakim terenie polujesz. 

Jak nauczyć spaniela aportowania z wody?

Możesz rzucić zabawkę na brzeg wody i zachęcić psa do zamoczenia łap, a następnie do spokojnego wejścia do płytkiego zbiornika i prostego aportu na krótkim dystansie. Potem wydłużaj odległość, pilnuj oddania do ręki i nie dokładaj presji, gdy pies buduje pewność siebie.

Od jakiego wieku szkolić spaniela do pracy przy ptactwie?

Wstępną socjalizację i proste ćwiczenia zacznij już od trzeciego miesiąca życia. Pierwsze szkolenie łowieckie w polu można rozpocząć między szóstym a dziewiątym miesiącem, gdy pies jest stabilny emocjonalnie. Formalne próby pracy PZŁ dla psów małych ras dopuszczają psy od 9 do 24 miesięcy.

Jaki gwizdek wybrać do pracy ze spanielem w polu?

Wybierz gwizdek dla psa o stałym, wysokim tonie, którego będziesz używać zawsze w ten sam sposób. Dla spaniela najważniejsza pozostaje konsekwencja sygnałów i powtarzalność komend.

Czy spaniel myśliwski może być jednocześnie psem rodzinnym?

Tak, bo jest znany ze swojej łagodności i ceniony za przywiązanie do rodziny. Pamiętaj jednak, że potrzebuje codziennego ruchu, zajęcia i uwagi. Zarówno Breton, jak i Springer mocno wiążą się z człowiekiem, lecz źle znoszą życie bez pracy i bez aktywności.